Nieuws

Drones en gigantische waterbassins zijn keihard nodig om straks nog voldoende eten te hebben

HEESWIJK-DINTHER/REUSEL – 2022 is hard op weg het droogste jaar ooit te worden. Boeren en tuinders, die heel veel water nodig hebben voor hun gewassen, proberen er zo zuinig mogelijk mee om te springen. Maar nog liever zouden ze dit probleem bij de wortel aanpakken.

Een grote aardbei eruit, een kleine erin en hop er is weer een bakje exact op gewicht. Zo gaat er jaarlijks één miljoen kilogram aardbeien door de handen van de tientallen seizoensarbeiders die werken bij Verkuijlen Groente & Fruit. Kijk maar eens bij de Albert Heijn op het cellofaantje van zo’n bakje; dikke kans dat er Verkuijlen uit Heeswijk-Dinther op staat. Het familiebedrijf is namelijk al dertig jaar hofleverancier van de supermarkt.

Op de productielijn ernaast, waar asperges worden ingepakt, gaat het precies zo. Maar dat ‘witte goud’ en die ‘zomerkoninkjes’ groeien niet vanzelf. De plantjes hebben water nodig, heel veel water. Maar het heeft al weken amper geregend en dat houdt nog zeker twee weken aan. Qua neerslagtekort zitten we nu al op het niveau van 1976, het droogste jaar ooit. Volgende week wordt het bovendien nóg warmer dan nu, dus verdampt er ook meer vocht.

Waterbassin van 70 bij 30 meter

Het stoffige, gortdroge zand op het perceel van Jo Verkuijlen zegt genoeg. Maar de oprichter van het familiebedrijf neemt geen halve maatregelen om zich te wapenen tegen de droogte. Achter de productiehal wordt de laatste hand gelegd aan een gigantisch waterbassin van 70 bij 30 meter. ,,Vorig jaar groeiden hier nog aardbeien, maar ik had dit stuk land nodig. De laatste jaren is het zo extreem geworden met de droogte dat we niet meer zonder dit bassin kunnen. We hebben er nog drie meer, maar die zijn bij lange na niet zo groot als deze.”

Vanuit het bassin worden de aardbeienplantjes via een ingenieus systeem van slangen en ondergrondse buizen bedruppeld. ,,Elke dag krijgen ze zo hun natje en droogje. Sproeien doen we al jaren niet meer. Dat scheelt al 65 procent aan waterverspilling”, zegt Verkuijlen. Overtollig regenwater, dat bijvoorbeeld op zijn kassen valt, vloeit terug naar het bassin. ,,Maar ja, dan moet het dus wel regenen. Daarom moeten we ook grondwater oppompen. Maar dat moeten we weer eerst zuiveren van ijzer en kalk.”

Aan zo’n bewateringssysteem, waarmee Verkuijlen ook vloeibare mest kan toedienen, hangt natuurlijk ook een prijskaartje. En dat gaat de klant merken in de winkel. ,,Ik schat dat aardbeien dit jaar 15 tot 20 procent duurder zijn. Maar niks doen is geen optie. Als je jonge plantjes geen water geeft, zijn ze binnen de kortste keren dood. En aspergeplanten moeten nú voldoende voedsel opslaan om volgend jaar weer nieuwe asperges te kunnen geven.”

Al 1300 Brabantse boeren en tuinders hebben zulke bassins en 700 hebben zuinige beregeningssystemen. John Groenen en Jeffrey Coninckx van Smits Leading Water Solutions uit Veldhoven zijn er maar druk mee. ,,Het is een gekkenhuis, we werken standaard over. Er zijn niet veel bedrijven die zulke bassins maken, dus wij hebben in de hele Benelux werk”, zegt Groenen, die de pomp van Verkuijlens bassin aan het afstellen is. Coninckx: ,,Veel boeren hebben last van de droogte.”

Grondwaterheffing voor eerst in 20 jaar verhoogd: keihard nodig

Maar niet alleen akkers zijn kurkdroog, ook de natuur snakt naar water. De provincie Noord-Brabant wil daarom ‘alles uit de kast halen’ om het grondwatersysteem op orde te brengen. Om daar structureel miljoenen voor binnen te harken wil het provinciebestuur voor het eerst in twintig jaar de grondwaterheffing verhogen. Verdubbelen zelfs: van 2 naar 4 euro per huishouden. Per jaar. Geen heel schokkend bedrag dus; één bakje Verkuijlen-aardbeien van 400 gram is bij Albert Heijn nagenoeg net zo duur.

De aanhoudende droogte is ook voor de ZLTO, de belangenclub van 12.000 boeren en tuinders in Brabant, Zeeland en de zuidkant van Gelderland, reden om de noodklok te luiden over het grondwaterpeil en zaden die niet ontkiemen doordat ze geen water krijgen.

,,Ik denk dat Nederland dat nog wel gaat voelen. Vooral granen gaan we tekortkomen en dat is een heel belangrijke voedingsstof. Bovenop de droogte van de laatste jaren, is de oorlog gekomen. Iedereen heeft het wel over Oekraïne dat geen graan meer kan leveren, maar Poetin zorgt er ook voor dat er minder kunstmest geproduceerd wordt. Ik heb dit jaar al 10 tot 15 procent minder kunnen bemesten”, zegt de Reuselse boer Jacob van den Borne.

Met liefst 180 percelen met aardappelen en maïs van Diessen tot in België is Van den Borne een grote watergebruiker en daar is hij zich heel bewust van. ,,Ik zal nooit onnodig beregenen. Al is het maar omdat je daar veel dure diesel en stroom voor nodig hebt. Via drones en sensoren kan ik heel precies meten hoeveel water mijn gewassen nodig hebben en welke stukken wel en welke niet. In de winter heb ik planten staan met heel diepe wortels die zorgen voor een maximale infiltratie van regenwater in de bodem. Daardoor heb ik nu een positieve waterbalans.”

Genetische manipulatie is verboden

Je kunt als boer en als provinciebestuurder wel alles uit de kast halen om het grondwater op peil te houden, maar dat is niet voldoende, meent Van den Borne. Want droogte is door de klimaatverandering een structureel probleem aan het worden en daarom zou hij graag aardappelsoorten telen die daar beter tegen kunnen. Via genetische manipulatie bedoelt hij. Maar veel van die technieken zijn in Europa om ethische redenen verboden. ,,Wij waren daar als Nederland sterk in, maar inmiddels zijn we voorbijgestreefd door Amerika, China, Japan.”

Bron: BD, 11 mei 2022

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *